********KHUBLEI******** ******** *********KHUBLEI******** ******** *********KHUBLEI***********

********WELCOME******* ******** ********WELCOME******* ******** ********WELCOME********

******** स्वागत हे/ SVAAGAT HE******** ******** ******** स्वागत हे/ SVAAGAT HE****************

WELCOME DEAR VIEWERS....

1. Do you want to enjoy and relax yourselves then WELCOME to this blog....
2. Do you want to know about Khasi Tribe (Maram) of Meghalaya, about Matrilineal system....
3. Do you want to know about Bhagavad Gita and Bible...

January 29, 2011

Ka patok ka dei tang ia ki baduk

Ka patok ka dei tang ia ki baduk

Shisien katba nga dang shong kali na Mairang sha Shillong la don iwei I kong ba iathuh ianga shaphang kawei ka jingjia ba pynmong shisha ia ka mynsiem jongnga kum u khun khasi. Kane ka jingjia ka long ba la la don iwei I briew na nongkhyndong I ba la leit sha sor. Ita I briew I la kum pynhap ia ka pla pisa bad ym don pisa ban leit phai shuh. Te I la leit sha jaka ieng kali bad kyrpad ia ki ban shah shong khlem siew tang ba ki la rkhie bein ia I. I la kyrpad pisa na kiwei bad I khlem ioh satia. Ka la jia ba hakata ka por I wei I longkmie ba riam stai bha I la kum pynhap ka pla pisa bad katba I dang sei sanphew tyngka I ta I longkmie I la iohi bad kynnoh tuh ia I. Ita I nongkyndong I la shah shoh shahtied khlem isynei bad I la shah set patok arbnai. Lajia ba ha kajuh ka sngi iwei I Ophisar ba la tuh pisa sanlak tynka na office. Ita I la shahkem ha ki pulit namar ba la don ba lap, tangba tang shikynta I la lait na patok. Te shaei kein ka hok ka sot ka ri khasi? Shaei ka jingbishar bashisha ka jaitbynriew khasi jongngi? Hato ka don seh mo ka ain ba ia ki ophisar dei ban ym set patok bad ia ki baduk pat dei ban set patok? Ki briew ki la kham riewspah bad kim niewkor ia ki ba duk ba rangli bad dei na kane ka daw ba la sa jyllei ki nongtuh, nongpyniap briew bad ka jingbishni ka saphriang kylleng. Ka jingbamsap bad ka jingleh shilliang kan sa wanrah jingjot ia ka ri khasi jongngi. To khun khasi khara ieng joit bad kyndit bynriew ban ialeh pyrshah ia ka jingsniew ha ka ri khasi jongngi.

Ki Khasi ki Phasi iala ka Ri

Ki Khasi ki Phasi iala ka Ri

Lada phi dei I khun Khasi, lada phi ieid iala ka ri Khasi bad lada phi ieid ialade ba phi dei I khasi te pule iakane ka article.

Ki longshuwa man shuwa jongngi ki la ai ia ngi ki jinghikai ba kordor shisha. Dei ba ki Khasi ki bud ia kine ki dienjat ba ki sa lah ban im ha ka jingsuk, ka hok, ka burom bad ki sa lah ban roi ban par. Ki hukum ba ngi la ioh ki long ban Tipbriew Tipblei, Tipkur Tipkha, Kamai ia ka hok, tiphok tipsot, bad tipburom tipakor. Katba ka pyrthei ka kylla ngi ki khasi ruh ngi la kylla ha ka jingim jongngi. Ngi dei hok ban kylla tanga ngi dei ban kylla khambha ym kham sniew. To ngin iapeit shaphang katto katne ki jinghikai ba ngi la ioh bad kumno ngi ha ka juk mynta ngi bud ia ki.

Tiphok tipsot

Ngi ki Khasi ngi im ha ka jingiaieid bad ka jingiatylli. Ngi don ka jingsngewlem bad jingiarap lem markylliang namar ba ngi long ki khun tipbriew tipblei. Ngi trei hok ia kano kano ka kam bad ngi im da la ka umsyep bad ka snam bad ngim ju thok, bishni, ne tuh ia jongkiwei dei nakane ka daw ba ngi long shisha ka jaitbynbriew ba im Tiphok tipsot. Dei na kane ka daw ba ngi im ha ka jingsuk jingkmen bad ki para marjan marpa.

Shaei ka ri khasi mynta? Mynta ka ri khasi ka don ha thmier ka jingiap namar ba ki khasi ki don u tyllai phasi ban sdien iala ka ri. Ha kano ka rukom ngi sdien iala ka ri? Ngi sdien phasi iala ka ri da ka jingbamsap, jingbishni, jingiapyniap briew, bad ka jingdie tad dor ia ka mei mariang ha ki mynder. Kumno kein ka ri tipbriew tipblei, ka ri ba kamai ia ka hok bad ka ri ba tiphok tipsot ka kylla long pynban kawei na ki jylla ba bamsap tam? Ka jingbamsap ka la bampong ia ka ri khasi bad Ka jingkhwan shimet ka la pynjot iaka jingiaieid parabriew. Ka jingbamsap ka la pynsahdien iangi ki khun khasi bad bamduh ia ka spah ka ri. Balei kein ngi ki longkmie longkpa, bad ki khun samla ka ri ngim wat ia ka daw bad raddiengkhong shisyndon ia ka jingbamsap bad ki jingsniew na ka ri? Nga la shem ba ka ri khasi ka jyllei shisha ka jingbamsap namar ba ladon I paralok jongnga ba la biang ka kyrdan bad I la leit wat kam naka bynta ka post balait ha Gram Sevak. I la pynkhreh ka curriculam vitae bad pule ki kot bapher bapher ban leit interview. Hynrei ha ka por ba I leit register I nongtrei ophis ki la ong ba kam myntoi ban wan wat kam lada phim pat don shilak tynka ha kti. I la pyrshang ban panram nangne nangtai bad I la ioh kumba sanphew hajar bad I la ai. Ha ka por ba I leit interview ki nongshim interview ki shu kylli tang ki jingkylli basuk bha ia baroh. Hynrei phi tip la jia aiu ynda la mih result? Ia kata ka post la ioh da iwei I dkhar ba dang shu dep tang klass ba khatar dei naka daw ba I ai pisa kham bun. Sa ha kawei pat ka por I la leit apply sa ka kam pulit. Ha ka sngi ba dei ban mareh I la leit bad I long banyngkong hynrei I khlem ioh kam satia dei ba ym don pisa ban bsiap. Te shaei kein ka hok ka sot ka don? Mano ba dei trai ha ka ri khasi jongngi, ki khasi ne ki dkhar? Lada ia ka kam ba dei ban ioh ki khasi la ioh noh da ki dkhar nangno kein ki khasi kin iohkam bad kumno kein ka ri bad ka jaitbynriew khasi jongngi kan kiew shaphrang? Kyndit bynriew ko khun khasi.

Tip burom Tip akor.

U Blei u la kyrkhu iangi ki khasi dei ba ngi don ka burom ka akor ia ki parabriew. Ngi ki khasi ngi burom ia ki ba khamheh khamsan bad ngi kyrpad ia ka jingkyrkhu jongki namar ngi ngeit ba U Blei un kyrkhu iangi lyngba jongki. Ka long ka jingkyrkhu ia ngi ki khasi lada don ki tymmen ki kro ha ka iing ka sem jongngi. Ngi ki khasi ngi shaid dem malumala ban pyni ia ka jingdon skor jongngi haba ngi iaid hakhmat kiba kham heh khamsan iangi. Ngi ki khasi ngi long ki briew ba riam donburom donakor bha. Ka riam khasi ka long ka riam ba I shongkun bha.

Katbaki khasi ki kham pahuh pahai, ki khasi ki khamduk khamtoi ha ka burom ka akor bad ha ka jingiaieid parabriew. Ngam lah mutdur shisha ba don ki khasi ki ba buh ia ki kmie ki kpa ha iing sumar tymmen (old age home). Nga la iohi ruh ba don ki khynnah khasi ki bym ju burom ne kohnguh wat iala ki kni namar ba ki la kham heh kyrdan bad kham im tulop maki ban ia ki kni. Ki don ruh ki khasi ba long Ingkhong shyllangmat namar ba ki pryshang ban kren dkhar ne phareng wat lada ki don tang parakhasi ruh bad ki riam dkhar ne phong ka riam ka beit ba isangsot bad ipohjait shisha wat hala ka jongka ri. Ka riam khasi khamtam lei jong ki kynthei ka long kaba idonburom shisha tangba bun ki khasi kim kwah shuh ban riam khasi ki kwah ban pynbud ia ka riam kiwei. Lada ngi ki khasi ngim riam khasi mano kein ban riam? Lada ngim riam khasi haba don shabar jylla te sngewdei khnang ban lait nakino kino ki jingma. Nga la iohi katto katne ki thei khasi, wat ki sister ruh, kiba riam dkhar shabar jylla bad ynda ki la wan sha jylla kim kwah riam khasi shuh. Ki ong ba ka kham sngewbang ka riam dkhar ban ia kaba riam khasi. Ka riam ka beit kam dei tang ka jingsngewbha ne ban da iangi hynrei ka sakhi ia ka jaitbynriew jongngi. Te lada phi riam dkhar ne riam pohjait da ki jain ki bym tap bha wat ia kamet phi sakhi ba phi dei ki riewpohjait bad ki riewkhlaw. Teng teng nga sngewlehrain jur haba nga iohi ba ki thei khasi ki phong sari bad pynpaw lut ia ka kpoh shabar. Te shaei kein ka akor ka burom jongngi ki khasi ba la hikai da u longshuwa manshuwa? Ki khasi ki bym tynkai ia ka riam ka beit, ia ka ktien thylliej bad ia ka jingiaieid para khasi ki long ki briew ki bym tyngkai ialade, ia kiba haiing hasem bad ia ka jaitbynriew khasi (ki dei ki Ingkhong shyllangmat). Ko khun khasi phi kwah ban long riewpohjait, dkhar, ne phi kwah ban long ki khun khasi, ki khun binong bishon?

Ko khun samla ka ri ka lawei ka ri ka shong hangi. Ko khun samla ka ri khasi, Ko khun tip breiw tip blei ka ri bad ko rang bad thei dajied ka ri Khasi, ieng joit mynta, khie noh na ka ba thiah, pyneh la ki tyrpeng ale ngin ieng ialeh. Sei la ka sap ka phong ba ai U blei, bad sei ia ka mynsiem ialeh. Ka jingsniew ka la don hajan jongngi mait naphang bad wat ai ba ka jingsniew kan synshar iangi. Ale ngin sdang ialeh. Leit sha ki ophis, school, ki iew ki hat, ne kino kino ki jaka ba kynrei ka jingbamsap, ba don ki ingkhong shyllangmat bad ba don ki nongpynhiar dor iaka ri khasi. Pynhiar shuki, beh krat, sympat ne ai kano kano ka jingpynshitom ba ki dei hok ban ioh katkum ka hok. Kine ki nongbamsap ki long ki nongbamduh ia ka ri bad ka jaitbynriew khasi jongngi. Da leilei ruh ko khun khasi khara iatylli lang kawei bad rad diengkhong ia ka jingbamsap bad baroh ki jingsniew. Lada ka sorkar kam kitkhia ngi ki samla ka ri ngin trei shisha. Ngi dei ban pyndam noh ia ka kyrteng ba pynpoh dor iangi kum ka ri ba pawnam ha ka jingbamsap. Khun ka ri ngi kham khlain bangi ban ia ka sorkar, ngi don ka bor lada ngi iatylli lang. Ka shong hangi ko khun samla ka ri rynkat ka jingiasnoh kti lang jong ki kmie ki kpa ba ngin pynlong biang ia ka ri ka ri khasi ka ri ba tipbriew tipblei, ri ba tip kur tip kha, ri ba kamai ia ka hok, ri ba tiphok tip sot bad ka ri ba don burom ba don akor. Ko khynnah University, College, Skul, Ko seng bhalang bapher bapher bad kumjuh ruh kito ki seng ba la shah khot kaikhlaw ha ka sorkar 'Ale ngin iatrei lang bad pyllait ia ka ri khasi na ka jingdum bad jingjot'.

Ko khun khasi phi ieid ne em iala ka ri?

Ko khun khasi phi ieid ne em iala ka ri?

Ngi ki khasi ngi long ka jaitbynriew ba kyrpang bad bapher bha na kiwei. Ka jaitbynriew Khasi ka kyrpang ha ki ba bun ki liang kum; ka niam ka rukom, ka kolshor, ka riam ka beit, ka jinghiar pateng bad jingshim jait na ka kmie, ka rukom shna iing, ka ktien ka thylliej bad bun kiwei de. Ngi long shisha ka ri ba riewspah ha ka niam ka rukom, ka riam ka beit, ki riti dustur bad ka mei mariang. Ngi ki khasi ngi iaid ngi ieng ha kane ka sla pyrthei da ka ba bud janai ia ki hukum ba ngi ki khasi ngi ngeit ba la ai da U Blei. Ki ne ki hukum ki long.

Tip Briew Tip Blei

Tipkur Tipkha

Kamai ia ka Hok

Ngi ki khasi ngi ngeit ba U Blei u ieid eh iangi bad dei nakane ka daw u la ai iangi ki hukum ne ki riti dustur khnang ba ngin ia im suk im sain bad ngin iaieid parabriew. Ha ka juk ba mynta patde to ngin iapeit janai ba lada ngi kam ialade ba ngi dei ki khasi ngi bud ne em ia ki riti dustur ba u longshuwa manshuwa u la ai ia ngi. Lada ngim bud ia ki riti dustur ngam tharai ba ngi dei hok ban khot ialade ki khasi.

Tip briew tip blei

Ngi long ka jaitbynriew ba tipbriew tip blei bad Tip kur tip kha. Dei na kane ka daw ba mynshuwa ym ju don nongkhrong ne ba iap thngan namar ba ka longkur longjait ka bah ka shan ha kino kino ki jinglanot. Ngi ki khasi ngi long ka jaitbynriew ba tieng Blei bad dei na kane ka daw ba ngi don ka knia ka khriam ban beh krat ia u ksuid u khrei na ka kyndew ka muluk bad na ka jaitbynriew jongngi. Nig ki khasi ngi long ka jaitbynriew ba ngeit, ba shaniah bad ba aiti ha U Blei. Ngi dei ruh ka jaitbynriew ba ieid bad ba iarap iala ki para briew. Kumba ngi burom ia U Blei ngi burom ruh ia ki parabriew.

Ka juk mynta ka dei ka juk khwan shimet, ka juk ba ki mar ki mata ki kham kordor ban ia u Blei bad ia ki briew. Te hango ngi ki khasi ngi ieng mynta? Bun ki khasi mynta kim ju don ka knia ka khriam, kim ju kynmaw ia U Blei bad ki don ruh ki bym ngeit Blei. Bun ki khasi mynta ki long khar khrong, ki long ki ba pyniap briew, kim ju iarap iala ki ba haiing hasem bad ki don ki ba khein ia kiwei kum ki mrad. Hato ki Khasi kiba leh kumne ki dei ne em ki Khasi? Lada ngi dei shisha ki khun Khasi ngi dei ban im Tip briew tip Blei.

Tip Kur Tip Kha.

Ngi long ka jaitbynriew ba iatylli lang “U Blei ym lah ban im kum ka dew lynnong” ong ka jingrwai. Ngi ki Khasi ngim lah ban im khlem ki ba haiing hasem, ki kur ki jait ne ki meikha, Bakha. Ka Ri Khasi hi ka jin da la jah rngai lada ym don ki kur ki kha. U briew u bym tip kur tip kha I dei I mynder. Ki Khasi ki shaid don ka jingia kynduh kum ka jingialum kur, ha ka jingiap, jingkhawai dap snem, ne jingiathoh kurim. Ngi long ka jaitbynriew ba iatrei lang ha ka iap ka im. Ka jingpynshitom ba jur tam ia u khasi ja long ka jingshahtait kur na ki daw ba I ita I briew ym khein kor ia ka sneng ka kraw ne burom ia ki ba kham heh kham san.

Katba ki briew ki kham nang kham stad bad kham don kham em ka jaitbynriew khasi ka nang hiar dor. Ka kham hiar dor namar ba ngi ki khasi ngi la sdang ban khwan shimet. La duna ka jingiajan shi kur shikha lane ka jingiarap markylliang. Teng teng wat shipara ruh ngi iashun iania na ka daw ba ngi kwah ban kham riewspah. Ki don ruh ki bym ju wan wat ha ba don jingiathoh ne jingiap na ka daw ba ki ia kajia spah. Ngim ju burom ia ki bahaiing hasem. Ne ia ki kha ki man. Te hato ngi dei shisha ne em ki Khasi? Lada ngi dei shisha ki khun Khasi ngi dei ban im Tip Kur Tip Kha.

Kamai ia ka hok

kamai ia ka hok kamut ban im da la ka umsyep bad ka snam. Kane ka hukum ka pynpaw shai ba ngi ki Khasi, ki khun u Hynniew trep hynniew skum ngi long ki briew ba im hok im sot. Kane ka hukum ka pynlong ia ngi ki Khasi ba ngin kren ia ka jingshisha, ngi dei ban burom parabriew bad ngi dei ban ‘ai hok ne ioh hok' iala ka nong ka kuna. Dei na kine ki daw ba ngi ki khasi ngi long kiba sngur bad hok ha ka jingim ne jingmut jingpyrkhat bad ym ju don nongtuh, nongbishni ne ba khwan shimet. Hynrei ngi long ka jaitbynriew baiaieid bad iarap markylliang. Ki khasi ki don ka jingiatehsong kaba skhem bha bad la ki kur ki kha. Ki kur ki kha ki iarap bad kyrshan markylliang ha ka iap ka im. Ki briew baroh ki sngewkmen bad sngewsuk mynsiem namar ka kur ka jait ka iatylli.

Ka jylla Meghalaya jongngi mynta ka pawnam ha ka jingbamsap. Ka spah, ka nam, bad ka bor ki la long kynrad bad ki la pynjngai ia ngi na ki briew bad U Blei. Tang ban ioh kamai bha ki thok ki shukor bad ki pyniap briew. Haba ka kamai kajih jong kiwei ka kham bha ngi bishni bad don wat ki ba kwah ban khanglad ban nang roi shuh shuh. Ki don ki khasi mynta ki im ym da la ka umsyep hynrei ki shu leit khrong bad leit dawa pisa na kiwei. Ki don ki khasi ki ba leit tuh ia u soh u pai kiwei. Ki don ki khasi kiba shu shong jaituh haiing bad ap bam na kiwei wat lada ki dei ki ba dang eh met eh phat. Ki khasi mynta ki la kwah tang ban im suk khlem trei eiei eiei. Te hato ngi dei shisha ne em ki Khasi? Lada ngi dei shisha ki khun Khasi ngi dei ban long ki briew ba Kamai ia hok.

Ko khun samla ka ri khasi, Ko khun tip breiw tip blei ka ri bad ko rang bad thei dajied ka ri Khasi, ieng joit mynta, khie noh na ka ba thiah, pyneh la ki tyrpeng ale ngin ieng ialeh. Ka jingsniew ka la don hajan jongngi mait naphang bad wat ai ba ka jingsniew kan synshar iangi. Ka shong hangi ko khun samla ka ri rynkat ka jingiasnoh kti lang jong ki kmie ki kpa ba ngin pynlong biang ia ka ri ka ri khasi ka ri ba tipbriew tipblei, ri ba tip kur tip kha, ri ba kamai ia ka hok, ri ba tiphok tip sot bad ka ri ba don burom ba don akor. 'Ale ngin iatrei lang bad pyllait ia ka ri khasi na ka jingdum bad jingjot'.

January 21, 2011

Ai ba kiwei kin iohi ia U Jisu haphi

Ai ba kiwei kin iohi ia U Jisu haphi

Ha kine ki sngi Ka pyrthei baroh kawei ka duwai kyrpang shaphang ka jingiatylli ki Kristan baroh kawei. Ka jylla Meghalaya ka don 70.3% ki Kristan bad katno ngi iohlaidluid ha ka jingmane Blei jongngi. Ngim ju phohsniew shaphang ka jingshah thombor ha ki Hindu, Muslim ne kiwei ki kynhun niam kum ba shah kiwei ki khristan sha Kandhamal, Mangalore ne Gujarat. Ka ri Khasi ka long ka ri ba tip briew, tip blei bad ka ba tip burom tip akor. Ngi sngewsarong ba ka ri khasi ka long ka ri baieid kyrpang U Blei bad la don katto katne ki kynhun balang ba la sdang tynrai ha ka ri Khasi jongngi.

U Jisu u hikai ia ngi ba ngin iaieid markylliang. “To ngin iaieid iwei pa iwei namar ka jingieid ka wan na U Blei”, ong u Ioanis ( 1Jn 4:7). Hato ngi ki Kristan ha Meghalaya ngi iaieid ne em iwei ia iwei kumba u Jisu u kwah? Ha ka por ba nga dang kynnah nga la shem kawei ka jingjia ba sngewsih bha ianga kum shaphang ki kristan. La don kawei ka shnong ba don tang shi kynhun balang Kristan bad tang kawei ka iing Catholic. Ha kawei ka sngi la don iwei I briew na ka kynhun Catholic ba la iap. Ynda ki Trai iing ki la mut ban tep ki briew katta ka shong baroh shibalang ki la ia wan bad khang pyrshah ban tep namar ba ki kynnoh ba yn sa wanrah jingsniew ha ka shnong ka thaw. Kita ki trai iing ki la tep la ka tep bad phi tip jia aiu? Hadien shitaiew ki briew katta ka shnong ki la wan sha kata ka iing bad ki la behshnong ia ki. Ym tang katta ki lah phah khlong ia ka met iap bad ki hap ban leit tep noh sha kawei pat ka jaka. Nga tang shu iohsngew iakane ka mynsiem jongnga ka la sngewbitar haduh katta. Ngi khot ialade ki kristan shaei patde kata ka mynsiem Kristan kaba U Jisu u hikai. Kan myntoi aiu iangi ban leit iingmane bad long ki ba leh hok tang sha iingmane hynrei ngim khein briew iala ki marjan marpa? Wat ym long ki pharisi ba shu pynpaw tang shabar hynrei ka dohnud ka dap tang da ka jingjakhlia. Da ka ba ki beh shnong ia kita ki Catholic ki la beh shnong ia U Jisu. Hato U Blei ne U Jisu u dei U Blei tang jong ki Presbyterian, Methodist, Trumpet, Catholic ne jong baroh ki briew? Hato U Jisu u hikai iangi ba ngin iaieid ne ia bishni? Balei ngi iashun para kristan? Phim tip mo ba lada phi iashun para kristan phi iashun bad u Jisu?

Don tang U wei U Blei bad U dei U Blei jong baroh ka jaitbynriew bad jong ki kynhun balang bapher bapher. Ka shong ha ngi ba ngin jied kano kano ka kynhun balang ne ban iaisah ha ka niam u longshuwa manshuwa. Ka Niam kam long ka thong jongngi. Ka thong jongngi ki briew ka long ba ngin ia long kawei bad U Blei. Te ka Niam ka long tang ka nongiarap ne nongkdew lynti iangi ba ngin iajan bad U Blei bad ban ialong kawei bad U. Ko khun Khasi khara lada phi dei na ka niam Khasi, Catholic, Presbyterian ne kano kano ka niam to 'Ngin ia tylli lang Kawei'. Mynta ngi dang iohlaidluid ha ka jingmane Blei jongngi namar ba ngi khambun ki Kristan ha ka jylla. Bun kiwei ki Kristan kum ha China, Pakistan ne wat ha India kim lah ban phla ia la ka jingngeit ne ban leit jingiaseng namar ba ki sha kem bad shah pynshitom bein. Te Lada ngi ki kristan ngim iatylli, husiar bha ioh ba kiwei ki kynhun niam kum ki Hindu, Muslim ne kiwei de kin sa pynlongmraw iangi. To kein ngin iatylli kawei, ngin iaburom parabriew, ngin ym iashun lada ngi iapher ka niam, ngin iarap markylliang namar ba ngi don tang U wei U Blei.

Ko Nongialam, Kmie, Kpa, Samla bad khynnah baroh to ngin rad diengkhong ia ka jingbishni bad jingiashun na ka jaitbynriew khasi jongngi. To ngin long U Jisu baim ha kane ka pyrthei. Aiba kiwei kin iohi ia U Jisu ha ngi iwei pa iwei ym ha ki iingmane, ki dur ne ha ki jaka pilgrim. Lada ngi iashun parabriew ngi iashun bad U Jisu. Lada ngi kren bein para briew ngi kren bein ia U Jisu. Lada ngi lynthem maw ia ki parabriew ngi lynthem maw ia U Jisu. Lada ngi bishni bad ngi kyntait parabriew ngi kyntait ia U Jisu namar ba U Jisu u im ha ngi ki briew. U Paulus u ong ba ngi long ka temple U Mynsiem bakhuid. Te lada ngim khein briew ia ki para briew ngi beh ia U Mynsiem bakhuid ban shong hangi. Hato phi kwah ne em ban kmen, ban ioh jingieid, ban shongsuk, ban phuhsamrkhie bad kumta ter ter. Lada phi kwah te sdang kein ban ai jingkmen, ai jingieid, ai jingsuk, ai jingiaraplem bad ai jingphuhsamrkhie ia kiwei. “Leh ia kiwei kumba phi kwah ia kiwei ba kin leh ia phi”.

Ko khun U Hynniew Trep to ngin beh krat ia ka jingbymiadei jingmut bad ka jingbishni bad ngin ia tylli lang para briew. To ngin iarap markylliang bad ai jaka ia U Jisu ha ka jingim jongngi. Ngi dei ban iaieid para Khasi namar ba “U Blei u long ka jingieid bad namar ba U Blei u la ieid shuwa iangi” (1jn 4:13-19). Dei tang ynda ngi iaieid parabriew kumba ngi ieid ialade U Jisu un sa wan shong sah bad ngi shi junom bad ka ri khasi jongngi kan iatylli lang kawei bad iaineh baroh shirta.


January 11, 2011

Leh Beijot ki Khasi ia la ka jong ka Ri

Leh Beijot ki Khasi ia la ka jong ka Ri

Ka Ri Khasi ka long ka Ri baieid ki briew, ki blei. Ka jingdon jong ka NEHU, IIM, NEIGRIMS, ki jaka pule ba pawnam, ka jingitynnad ka mei mariang bad ka jingioh ia u slap ba jur tam ha pyrthei ka la pynpawnam ia ka Ri Khasi. Ngi dei ban sngewsarong iala ka jongka Ri.

Haba ngi ngam jylliew ia ka jingroi jingkiew, jingnang jingstad, ka burom ka akor, bad ka kamai kajih ngi shem ba “ki Khasi ki leh Beijot ia la ka jong ka Ri”. Ha kano ka rukom ki Khasi ki leh beijot ia la ka jong ka Ri? Ki leh beijot da kaba ki khasi ki:-

  1. Die tad dor ia la ka mei mariang (khyndew) bad ki mar poh khyndew ha ki mynder ba wan tuh kum ki myrsiang ban pynjot iangi.

  2. Ai kam ia ki mynder (ba ai pisa) bad pynduh ia ki khasi (bym don pisa). Ka jingbamsap ka la bampong ia ka ri.

  3. Pynroi tang sha sor ba bun mynder bad klet ia ki nongkyndong ba don tang ki khasi suda.

  4. Khanglad ia ki lynti pynroi kum lynti Rel, Airport, National Highway, bad kiwei de. Hadien ba nga la shang kylleng ka ri India nga shem ba ka lynti rel ka long ka ba kongsan bha bad ba pynim ia ka jaitbynriew. Nga tharai ngi dei ban shah plie lynti rel noh sha jylla tangba ha ka por survey ngi dei ban don ryngkat khnang ba kan ym ktah ia ki jaka rep bad ki briew kin ioh compensation bad bai kyndew ia ki jaka ba la shim ban shna lynti rel. Ngi dei ban husiar ia ka jingwan jong ki mynder bad khar khrong lada plie lynti rel khnang ba kin ym lah wan kulmar.

  5. Ki thang ia ki khlaw ki btap, bad pom lut ia ki dieng ki siej ym na ka bynta ka jingdonkam jong ka Ri Khasi hynrei ban ioh pisa da ka ba die tad dor ha u mynder.

Ko khun u Hynniew Trep hato phi sngewkmen seh mo ban shu long mraw hala ka jong ka ri? Lada ki khasi ki long koidi bad mynder hala ka jong ka Ri hangno kein kin ioh laitluid? Khie leit sha Indian Institute of Management ha Shillong ba long ka jaka ba ka jylla ka sngewsarong, peit katno ngut ki khasi ki don? Wat tang I wei ruh ym don. Napoh 7 tylli ki State Northeast India, don tang arngut na Assam. Shaei ki khasi patde, hato ngi ki khasi ngi biej haduh katta katta ba ngim lah ban rung wat ha la ka jong ka IIM. Khie leit sha ki thain Maweit, Jakhong (Jan Nongkhlaw), Mawlang (Ri Bhoi) bad ki wei ki jaka, phin sa iohi ba kine ki la ioh surok khyndew PWD lah palat ia ka 14 snem hynrei haduh mynta ki khlem pat ioh surok khyndew bad dang bun ki briew ki hap ban kha khun ha shiteng khlaw namar ba ym lap poi hospital bym don kali. Shaei ka pisa Rural Development Scheme ka la leit? Hato ki nongtrei sorkar ki long ki nongiarap ban pynroi ia ka Ri Khasi ne ki nong bam duh ia ka spah ka Ri Khasi bad ki nong pynshad shrieh ia ki briew? Khie leit sha ophis bad pan ki kot ki sla (documents) sorkar, phin sa shem ba phin ym ioh khlem da shah pynshad shrieh ne siew pisa. Peit ki Naga, Manipuri bad kiwei de, ki don kylleng sawdong ka pyrthei namar ba ki ioh kloi ia ki kot ki sla ba donkam khlem da don jingeh. Don ki skul bad ki college ha ka ri khasi ki bym ai jaka ia ki khun khasi bad reserved ia ki mynder, hato ka shonghok seh mo?

Ko khun Khasi Khara,khun b’la jied kyrpang U Blei ieng joit bad kyndit byriew mynta. Wat leh Beijot ia la ka jong ka Ri bad wat long Ingkhong shyllangmat ioh ba phin sa long mraw hadien. Pyrkhat arsien shuwa ban leh kino kino ki kam ban pynma ia ka Ri bad ka jaitbynriew Khasi jongngi. Pynskhem iala ki tyrpeng ko khlur ka Ri Khasi bad wat shah ba ngi ki Khasi ngin shu long mraw, mynder, duh jaka pule, bad ym ioh laitluid hala ka jong ka Ri. Long ki khla ka wait ban ialeh pyrshah ia ka jingbamsap ha ka Ri. Leit tur ryntih sha ki ophis sorkar bad pan ia ka ba phi dei hok ban ioh kum ki surok, ka um, ka lait bad ki mar bam. Phi ki Ophisar bad ki nongialam niam bapher bapher ka Ri ka sngewsarong ia phi ba phi la poi sha ka kyrdan bad ka nam te tur sha ki khun khasi ba sah dum sha ki nongkyndong bad ai jingshai ia ki. Ko khun Khasi khara wat ym long mynder hala ka jong ka ri. Wat ym leh Beijot ia la ka jong ka Ri. Ka Ri Khasi ka dei ka Ri jong ngi ki Khasi.

January 05, 2011

PHILOSOPHY OF SCIENCE

MY ASSIMILATION OF PHILOSOPHY OF SCIENCE

Life is a great mystery and this mystery cannot be explained or understood by any scientific means in the human realm. Everything here is determined by the aspect of choice and interest. By our responsible freedom we have to find meaning in whatever circumstances we are in. So it is important for us to have the humility to accept our weaknesses and give meaning to our life in the context of human life and dignity in all its mysterious presence. Philosophy in all its wisdom and understanding cannot solve the mystery questions, what we can say is only a kind of an act of surrender to whatever happens in nature and in the human history. Human mind is very creative and active not only now but as always. Every step that was taken to know the things of the celestial and terrestrial worlds by the genius minds and philosophies fill us with a sense of pride in human race and human existence but this innovations should not lead us to be individualistic and for personal gains. They should help us to transcend beyond our selfishness and self-centeredness so that the benefit should be of the whole world. I still admire the minds of those who found everything and yet had a sense of sharing with all so that the world may come to know of its ignorance and move towards the true light of knowledge.

As a philosopher and religious leader I feel my main task should be to unfold the very nature of life in all its complications and ponder over the daily life situations of mine and also of people and give an appropriate solution to the happenings in society. It is important to realize that I cannot change the history but at least I can make the better future and better world to live in for all, where human life is taken to be just by chance and where dignity is valued only in terms of money and riches and wisdom is considered in terms of P.hds. I feel my call in philosophy is science would be to give dignity to people whom I meet and serve not minding the rich and the poor. And my whole disposition should be an ongoing search for the truth and knowledge to create a happy world where everybody’s needs are taken care of, where no one is discriminated in terms of colour and caste, where scientists and philosophers come together to solve the urgent needs like poverty, hunger and environmental problems.

It is also an important call for me to encourage people to move towards ‘Being more rather than Having more’. We in our Indian context have tremendous resources in terms of natural and human power but we are not in a position to exhibit our talents and energy in a scientific way towards the human growth in utilizing them due to our faulty education and our complacency. We are busy in making the atomic bombs rather than feeding those children who die everyday of hunger and those that are under malnutrition. So prophetic call for us today is to enhance life and celebrate life without competing with other nations in terms of development and advancement. I think it is time for us to say a big ‘yes’ to life in all its fullness and direct philosophy and science for this cause. Only then we can boast of our advancement and our civilization.

Juje Monteiro

Philosophy of Science


My understanding of Philosophy of Science


Philosophy of science according to me is going beyond the mere scientific observation of matter. It deals with the things which cannot be explained by scientific methods. In the post-modern era very often science tries to monopolize in everything. People look at the things and believe which are scientifically explained but beyond that no one asks questions. Philosophy of science ask question which are beyond scientific explanation.

Before the course of philosophy of science I have never asked a question like who created atom. Science has given the theory that everything is made of atom. But it has not asked who made atom? Philosophy of science helped me to think critically with regard to things that I can see in my daily life. Though science may try to prove some kind of superiority with regard to the existing things but it has not explained the mystery which lies in each matter. Science may say that there is nothing so called supper natural law. It may try to prove things through its own scientific methods but often many things remained unsolved. But philosophy of science try to explain what science is not able to explain. Scientist often uses terms like causality, law, theory etc. But in that several questions are not answered. For instance, what is meant by saying that event is the cause of another? Well this is what philosophy of science tries to explain to the people.

There are lots of philosophical issues in science. Science overlooks mystery questions. Many a time people tend to believe the theory of science but fail to look beyond the science theory. As a result they become narrow mindedness. Philosophy of science almost deals with all the mystery questions of science. It gives lot of meaning to the people which science can’t give. Therefore philosophy of science is the attempt to understand the meaning, method, and logical structure of science. Philosophy of science deals with the fundamental question which people are looking for the years in the life journey? Science does not have all the answers to provide how the existence has taken place. But philosophy of science helps us to think that there is something which has created the universe. Though science has been trying to provide through its scientific methods but not successful. As we all know that science has been dealing with the structure of each thing. What God has created, science try to explain it. Very often people are misled with the scientific theory. They think that scientific theory is the final answer to everything. But it is not. We should be able to go beyond the structure of things. This is what philosophy of science deals with. It tries to explain how things are interlinked to each other.

I found something beautiful in philosophy of science. That is the dealing with mystery question of science. It really enlightened me. We all of us are not aware of this. Hence from generation onwards many of us don’t ask the real questions. It is just not enough to remain passive in the modern era. With changing times we should be able to deal with the unanswered question about science. Therefore, philosophy of science helped me to think critically about science. It has played very important role in my intellectual aspects. Lot more things which science did not give me answer was given by the philosophy of science. In this technological world philosophy of science is required to build bridges between man and science.

Romio Brahma

Powered By Blogger

Jakhong, Mairang, Meghalaya

FIND OUT WHAT YOU WANT